سلام ؛

این بار قصد دارم کمی در مورد عزاداری در فرهنگ کرد برای شما بنویسم که چندان بی مناسبت هم نیست.

مور یا پایه موری :

معمولا در عزا داری‌ها یکی از ارکانی که قابل مشاهده است ساز و دهل است که در اصطلاح محلی به آن « ساز دیول » گفته می شود و عبارت است از ساز که همان سرنا است و دیول  که همان دهل است و آوایی با آن نواخته می شود که در اصطلاح محلی به آن «چمری» که از ریشه‌ی «چمر» به معنای عزا است گرفته شده. در عزا داری‌‌ها آوازهایی خوانده می‌شود که به اختصار به آن ها هم اشاره می‌کنیم.

موور یا پایه مووری :

مور یا پایه موری نوعی آواز است  که در مراسم عزاداری خوانده می‌شود و بدین صورت است که در مجلس عزاداری یکی از زنان با آوازی که همراه گریه و زاری است، در وصف خوبی‌ها، مردانگی‌ها، بخشش‌ها، جنگ‌ها و صفات خوب مرده ابیاتی را جور کرده و سر می‌دهد و بقیه همراه او به گریه و زاری می‌پردازند. این آواز اگر توسط زن خوانده شود «موور» و اگر توسط مرد خوانده شود اغلب «پایه مووری» گفته می‌شود. ( مویه را روح‌الله خالقی در دستگاه چهار‌گاه معرفی می‌کند.)

آقام هی رو :

این نوع آواز تنها در مراسم عزاداری و هنگام «چمری» خوانده می‌شود. برای اجرای آن یک دسته‌ی 3 تا 5 نفری تشکیل می‌شود و همرا با نواختن ساز و دهل که آهنگی غمگینانه و سوزناک است، اجرا می‌شود. نحوه‌ی اجرای آن چنین است که ابتدا یک نفر از میان دسته‌ی ذکر شده که در شعر گفتن و بیان مطالب مهارت دارد به نام « سه‌ر چه‌مه‌ری ئویش » با این آهنگ و با آوازی لرزان و اندوهگین شروع می‌کند . « ئاقام هه‌ی رو ، هه‌ی روو ، هه‌ی » سپس دسته همخوان بعد از او این جملات را تکرار می‌کنند. تکخوان به همین ترتیب بعد از تمام شدن جملات فوق مصراعی در وصف مردانگی و رشادت‌ها و بخشش‌ها و بزرگی‌های فرد مرده می‌خواند و بلافاصله بعد از او دسته‌ی هم خوان با همان آهنگ آن مصراع تکرار می‌شود و بعد از خواندن هر مصراع، همان جمله ی آغازین  تکرار می‌شود و سپس مصراع دیگر خوانده می‌شود. مراسم به همین ترتیب تا مدتی ادامه پیدا می‌کند و دسته‌ی آواز خوان و یا «چه‌مه‌ری ئویش» پیوسته از مقابل فرد عزا دار رد می‌شوند و به کار ادامه می‌دهند.  

پ‌ن:

سعی مي‌کنم در اولین فرصت یک نمونه از این نوع عزاداری‌ها را در اینجا بگذارم